مطالعات طراحی رصدخانه

مطالعات طراحی رصدخانه

مطالعات طراحی رصدخانه

در این پست با مطالعات طراحی رصدخانه در خدمت شما کاربران گرامی هستیم . این رساله  در  فرمت word  و چهار فصل کامل در 150 صفحه میباشد که حاوی سرفصل های زیر است : معرفی و تاریخچه رصدخانه – فصل دوم شناسایی محیط و تجزیه و تحلیل سایت – فصل سوم مبانی نظری – فصل چهارم نمونه موردی 

مطالعات طراحی رصدخانه

 

گزیده ای از متن :

معرفی وتاریخچه رصد خانه:

 

تاریخچه رصدخانه :

 

پيش از بناي رصدخانه‌هاي مهم جهان اسلام (مانند رصدخانة مراغه و رصدخانة الغ بيگ در سمرقند) رصدخانه به مكاني گفته مي‌شد كه در آن با نصب برخي وسائل نجومي مورد نياز، رصد خورشيد، ماه، كواكب و ساير اجرام سماوي صورت مي‌گرفت. با ايجاد رصدخانه‌هاي بزرگ، اين مكانها به صورت نهادي علمي- حكومتي درآمد؛ چون، از يك سو بيشتر فعاليتهاي مهّم علمي در جهان اسلام زير نظر و پشتيباني مردان سياسي صورت مي‌گرفت و از سوي ديگر رصدخانه ها با وجود داشتن كتابخانه، مجالس بحث و كلاسهاي درس، مكاني علمي – تحقيقاتي به شمار مي‌آمدند. اگر چه در فاصلة سده‌هاي چهار و پنج هجري ( كه آن را دوران طلايي تمدن اسلامي مي‌نامند) جز رصدخانة شمّاسيّه در بغداد، مكان ديگري رصدخانه ناميده نشده است .

 

 

تاریخچه تأسیس رصدخانه‌ها در ایران
نخستین رصدخانه حدود سال ۲۱۲ هجری (۸۲۸ میلادی) در بغداد بنا شد و دو اخترشناس برجسته، فضل بن نوبخت اهوازی و محمد بن موسی خوارزمی بر آن ریاست داشتند.و بعضی ها اعتقاد دارمد اولین رصد خانه را حاسب طبری آملی بنا کرده است. پس از این رصدخانه، رصدخانه‌های پرشماری در جای جای سرزمین‌های اسلامی ساخته شد که هر یک با نام اخترشناسی برجسته، پیوسته‌است. رصدخانهٔ بتانی در رقه و رصدخانهٔ عبدالرحمان صوفی در شیراز از جملهٔ آن‌ها ست. البته، پس از سدهٔ چهارم، رصدخانه‌ها با نام امیران ارتباط پیدا کردند، مانند رصدخانهٔ علاءالدوله در همدان، که برای بوعلی‌سینا بنا کرد. کمتر از یک سده بعد نیز ملکشاه سلجوقی، رصدخانهٔ بزرگی را بنیان نهاد که بزرگانی مانند عمرخیام نیشابوری در آن‌جا فعالیت داشتند و گاهشماری جلالی، دقیق‌ترین تقویم جهان، را طرح‌ریزی کردند.

پیشرفت رصدخانه‌ها با بنیان‌گذاری رصدخانهٔ مراغه به اوج خود رسید.بنای این رصدخانه در سال ۶۵۷ هجری(۱۲۶۱ میلادی) به سفارش خواجه نصیرالدین طوسی و به فرمان هولاکو، نوهٔ چنگیزخان مغول، آغاز شد.هولاکو برای نگهداری این سازمان پژوهشی موقوفه‌های ویژه‌ای در نظر گرفت. کتاب‌خانه‌ای شامل ۴۰۰ هزار جلد کتاب و ابزارهای اخترشناسی، از جمله ذات الربع دیواری به شعاع ۴۳۰ سانتی‌متر، کره‌های ذات الحلق، حلقهٔ انقلابی، حلقهٔ اعتدالی و حلقهٔ سموت، نیز فراهم شد. در همین جا بود که زیج ایلخانی به سال ۶۷۰ هجری(۱۲۷۶ میلادی) فراهم شد.رصدخانهٔ مراغه فقط مخصوص رصد ستارگان نبود و یک سازمان علمی گسترده بود که بیش‌تر شاخه‌های دانش درس داده می‌شد و مشهورترین دانشمندان آن عصر، از جمله قطب‌الدین شیرازی، کاشف علت اصلی تشکیل رنگین کمان، در آن‌جا جمع شده بودند.به علاوه، چون در آن زمان ارتباط علمی چین و ایران به علت استیلادی مغولان بر هر دو سرزمین برقرار شده بود، دانشمندان چینی، از جمله فردی به نام فائو مون‌جی، در این مرکز فعالت داشتند.همچنین، فیلسوف و فرهنگ‌نامه نویس مسیحی، ابن‌العبری، در رصدخانهٔ مراغه به درس دادن اصل‌ها اقلیدوس و المجسطی بطلمیوس مشغول بودند.
اوج شکوفایی رصدخانه‌ها را در قرن نهم هجری می‌بنیم، یعنی زمانی که الغ‌بیگ نوهٔ تیمور لنگ، رصدخانهٔ خود را در سمرقند بنا نهاد؛ رصد خانه‌ای که آن را با رصدخانهٔ استانبول باید حلقهٔ انتقال این سازمان به غرب دانست.الغ بیگ، که خود اخترشناس شایسته‌ای بود، بهترین ریاضی‌دانان زمان را در رصدخانهٔ خود، که پیشرفته‌ترین ابزارهای پژوهشی آن زمان(از جمله قوسی از نصف‌النهار به ارتفاع ۵۰ متر) را داشت، گردهم آورد. مهم‌ترین آنان، غیاث‌الدین جمشید کاشانی بود.

 

رصدخانه های نخستین در ایران و جهان

 

در زمان های گذشته در نقاط مختلف جهان رصدخانه های متعددی ساخته و پرداخته شده اند که از قدیمی ترین آن ها می توان به رصدخانه سرخپوستان آمریکای جنوبی بر روی کوهستان بیک هورن و نیز رصدخانه های ا قوامی چون  مایاها و آزتک ها واقع در گواتمالا ، هندوراس و  مکزیک اشاره کرد . اگر به تاریخ نجوم بدون هیچ تعصبی  بنگریم در می یابیم که سرزمین پهناور ما ایران تا قرن 10 هجری دارای رصدخانه های مجهزی بوده است که از آن جمله می توان به این موارد اشاره کرد :

  • رصدخانه مراغه به سرپرستی خواجه نصیرالدین طوسی به سال 650 ه.ق .
  • رصدخانه غزنین به سرپرستی ابوریحان بیرونی در قرن 5 ه.ق.
  • رصدخانه اصفهان به مدیریت ابن سینا در قرن 5 ه.ق .
  • رصدخانه سمرقند به سرپرستی غیاث الدین جمشید کاشانی به سال 817 ه.ق .
  • رصدخانه شنب غازان در تبریز در قرن 7 ه. ق .

البته در اروپا و آسیا نیز رصدخانه هایی با تقلید از رصدخانه های ایرانی در دوران های بعدی ساخته شدند که از آن جمله می توان به رصدخانه بنارس که در قرن 18 میلادی به دست محمدشاه در هند ساخته شد و نیز رصدخانه تیکو برایه ( منجم هلندی – دانمارکی ) که به سال 1576 م. در جزیره ون در دانمارک ساخته شد اشاره کرد .

 

از جمله ابزارهایی که در رصدخانه های ایرانی به ویژه رصدخانه مراغه بکار رفته اند می توان به این موارد اشاره کرد : زیج (زیگ ) – اسطرلاب – دستگاه سینوس آزیموس – شاخص خورشیدی – ذات السمت – ذات الشعبتین – ربع جداری – ذات الحلق و ذات الحلق صغیر .