آنتونی گادی

آنتونی گادی

آنتونی گادی

آنتونی گادی ای کُرنت (به اسپانیایی: Antoni Gaudí i Cornet) (۲۵ ژوئن ۱۸۵۲۷ ژوئن ۱۹۲۶) معمار کاتالونیایی از بزرگ‌ترین معماران دو قرن اخیر شناخته می‌شود. عمدهٔ شهرت او به خاطر سبک منحصر به فرد و غریب و بسیار شخصی آثارش در شهر بارسلون است.

آنتونی گادی

تولد، کودکی و تحصیل

گادی در منطقهٔ تاراگونیا از ایالت کاتالونیا به دنیا آمد. پدر، پدربزرگ و پدرجدش و همین‌طور خانوادهٔ مادرش، همه مسگر بودند. او تحصیلات دبیرستان را در سال ۱۸۷۰ در مدرسهٔ «پیاریست» در رِئوس به پایان رساند و سپس به «مدرسهٔ معماری» بارسلون رفت. خلق خوی پرهیجان و استعداد سرشار او سبب پیشرفت سریع او شد، چنان که سالوادور تاراگوی محقق در مورد او می‌گوید «همیشه تعلق خود به دیگ و تابه‌سازان مهم می‌شمرد، و بارها گفت که توانایی‌اش در دیدن اشکال در فضا و عدم نیاز به رسم نقشهٔ آنها از همین پیشینه ناشی می‌شود.» گادی در دو سال آخر تحصیل در پروژه‌های متنوعی با معماران بزرگی از جمله فرانسیس دل ویلار و فونتسره (Fontseré) کار کرد و در سال ۱۸۷۸ مدرک معماری خود را دریافت کرد و دفتری در بارسلون باز کرد. در همان سال نقشهٔ نمایشگاه بین‌المللی «ماتارو» در پاریس را تهیه کرد.

کار حرفه‌ای

در سال ۱۸۸۳ گادی کار روی طرح کلیسای جامع خانوادهٔ مقدس (ساگرادا فامیلیا) در بارسلون را آغاز کرد، کاری که تا پایان عمر دست از آن نکشید. بین سال‌های ۱۸۹۰ تا ۱۸۹۴ به اندلس سفر کرد و بناهایی در این منطقه ساخت که تأثیری عمیق بر بافت معماری شهرهایی چون لئون و آستوریا گذاشت.

اولین جایزهٔ تالار اجتماعات شهری بارسلون، در سوم سپتامبر ۱۹۰۱ برای عمارت کاسا کالوِت به گادی اهدا شد. همچنین در ۱۹۱۰ در نمایشگاه هنرهای زیبای پاریس موفقیت فراوانی به دست آورد. یک سال بعد با ابتلا به تب مالت وضع مزاجیش تحلیل رفت و به شدت مریض شد، و برایش مراسم «ویاتیکوم» (مراسم «نان و شرابی» که بعضی فرقه‌های کاتولیک برای اشخاص در حال مرگ انجام می‌دهند) اجرا کردند. با این وجود گادی زنده ماند، و بیشتر وقتش را صرف اتمام طرح کلیسای خانوادهٔ مقدس کرد، هرچند با شروع جنگ جهانی اول اوضاع اقتصادی بارسلون نامساعد شد و اجرای طرح‌های گادی نیز متوقف گشت.

زندگی شخصی

گادی زندگی‌اش را وقف حرفه‌اش معماری کرد و تا پایان عمر مجرد ماند. گفته می‌شود آنتونی یک‌بار در سال ۱۸۸۴ مجذوب معلمی به نام جوزفا موره شد، ولی این علاقه یک‌طرفه بود.

آثار

کلیسای ساگرادا فامیلیا

کلیسای ساگرادا فامیلیا (خانوادهٔ مقدس) بی‌شک بزرگ‌ترین اثر گادی است. او کار بر روی این بنا را در سال۱۸۸۴ آغاز کرد و تا زمان مرگش در ۱۹۲۶ دست از آن برنداشت. ساخت نمای مصائب (Passion Façade) در سال۱۹۵۲ تحت نظارت سه تن از هم‌دوره‌ای‌های گادی آغاز شد. نمای تولد مسیح (Nativity Façade) با چهار برج سر به فلک کشیده‌اش چشم‌گیرترین قست بناست، بیشتر سطح آن با مجسمه‌های بسیاری که تولد و زندگی مسیح را به تصویر می‌کشند پوشیده شده است، و یکی از شناخته‌شده‌ترین مناظر بارسلونا در سراسر جهان به شمار می‌آید. ارتفاع برج‌های ساگرادا فامیلیا ۱۰۰ متر است و به رغم ساخت ساختمان‌های بلند در این سال‌ها، در افق شهر کاملاً مشخص است. طبق برنامه ساخت و تکمیل این کلیسا تا سال ۲۰۲۶ طول خواهد کشید.

نمای «تولد مسیح» از ساگرادا فامیلیا

 

sagradafamilia00002482731jpg.jpeg
نمای «تولد مسیح» از ساگرادا فامیلیا

 

تصاویر مختلف از ساگرادافامیلیا

 

این کلیسا به سفارش اتحادیهٔ روحانی پیروان سان خوزه که مالک آن هستند با هدف ترویج بیشتر مذهبکاتولیک آغاز شد و لئوی هشتم بعدها نیمی از هزینهٔ آن را از محل اعتباراتی که از سراسر جهان جمع‌آورب می‌کرد و به واتیکان می‌پرداخت، تقبل کرد.

راه پله یکی از برج های نمای تولد مسیح در ساگرادا فامیلیا

 

در ورودی کلیسا که «در امید» (به اسپانیایی: Puerta de la Esperanza) نام گرفته در سمت چپ نمای تولد مسیح قرار دارد و با تصاویری از خانوادهٔ مقدس تزئین شده است و سنگی از کوه مونت‌سرات در بالای آن جا گرفته است. «در نیکوکاری» (به اسپانیایی: Puerta de la Caridad) در وسط نما قرار گرفته و با تصاویر گیاهان که نمادی از سرود عشق به خالق است و همچنین با صحنه‌هایی از زندگی مریم مقدس و درخت اجدادی مسیح تزئین شده.

در امید ساگرادا فامیلیا

 

کازا باتیو

گادی کار بر ساختمان خانهٔ خانوادهٔ باتیو که از تولیدکنندگان متمول پارچه بودند را در سال ۱۹۰۴ آغاز کرد و دو سال بعد بازسازی آن را به پایان رساند. در این زمان شهرت و محبوبیت گادی به اوج رسیده بود و او به عنوان معمار نابغه‌ای که از همهٔ هم‌عصران خود برتر است شناخته می‌شد. این بنا مثال خوبی از طراحی‌های شهری این معمار به دست می‌دهد.

نمایی از کازا باتیو

 

خلاقیت گادی نه فقط در خود ساختمان، که در طراحی داخلی و اثاثیه و مبلمان آن نیز به چشم می‌خورد و نشان از حساسیت و دقت معمار دارد. مقداری از اثاثیهٔ طبقهٔ اول و اتاق پذیرایی که اکنون دیگر وجود ندارد، در موزهٔ گادی در پارک گوئل نگهداری می‌شوند.

سرسرای کازا باتیو

 

سرامیک‌های آبی رنگی که دیوارهای داخلی بنا را پوشانده و راه‌پلهٔ خارق‌العاده و همچنین دودکش‌هایی با اشکال بدیع هر بیننده‌ای را به شگفت می‌آورد.

ستون فقرات اژدها و یکی از دودکش های پشت بام کازا باتیو

 

شایان ذکر است که اتاق زیر شیروانی و تراس ساختمان توسط گادی طراحی به بنا اضافه شدند. این قسمت از بیرون به شکل پشت اژدهایی دیده می‌شود که از فلس پوشید شده و ستون فقراتش از یک برجک به صلیبی پنج‌شاخه منتهی می‌شود.

 

راه پله کازا باتیو

 

کازا میلا

بسیاری کازا میلا را موفق‌ترین و اریجینال‌ترین ساختهٔ غیرمذهبی گادی می‌دانند. او این بنا را در سال‌های ۱۹۰۶ تا ۱۹۱۰ ساخت. خود گادی آن را «لایه‌ای از سنگ که گل‌ها و گیاهان روندهٔ بالکن‌هایش به آن غنا بخشیده‌اند و همواره رنگ آن را تغییر می‌دهند» توصیف کرده‌است.

کازا میلا در شهر بارسلون

 

زیبایی و بدعت کازا میلا نه تنها در نمای ساختمان، که در اتاق‌ها و پاسیوهای آن نیز به چشم می‌آیند. دودکش‌ها و مجسمه‌های متعدد روی تراس ساختمان هم از مناظر فراموش‌نشدنی شهر بارسلون است.

قسمتی از تراس کازا میلا

 

یکی از راهرو های کازا میلا

 

  خانه “باتلو”

       “خانه باتلو در سال­هاي 1905 تا 1907 كه بازسازي يك بلوك آپارتماني است، عمده ­ترين اثر غير ديني گائودي هم­زمان با پارك گوئل آغاز مي ­شود مصداق بارز هم­خواني و مشابهت ­هاي آشكار را مي ­توان در اين خانه جستجو كرد. بر همين مبنا، برخي از منتقدان بر منابع دريايي گائودي، مانند موج­ها، مرجانها، استخوانهاي ماهي و آرواره ­هاي گشوده تأكيد مي­ كنند و برخي ديگر بام اژدها­گونه خانه را به يك اعتبار ممكن مذهبي، تعبيري از خير و شر مي­ پندارند خواه چنين قياس­هايي با منظور گائودي مطابقت كند، خواه خير، تأثير ژرف قالب­هاي اين معمار بر تخيل، موضوعي است كه همه منتقدان بر آن تأكيد مي­ورزند.”3

 خانه “باتلو” كه يكي از شاهكارهاي گائودي است، بيش از يك بنا را به نمايش مي ­گذارد و آن اسطوره ­اي از هنر است. نماي مدرن برجسته آن كه موج­هاي درياي آرامي را منعكس مي­ كند. دنياي خالص و شگفت­ انگيز و جزئيات معماري را پنهان ­مي­ كند و از خارج ساختمان درون آن قابل تصور نيست.

       خانه باتلو كه يك نقطه مرجع مدرنيسم است بازديد كننده را به يك سفر در قلب ساختمان يا طبقه اصلي دعوت مي­ كند تا چند لحظه ­اي در يك محيط باشكوه و سرشار از خلاقيت از كارهاي گائودي به ­سر برد. پرسپكتيوهاي آن بيشتر از جادويي مسحور كننده است تا جايي كه بيننده يك خانه غير عادي و از نظر ساختار به حد كمال رسيده ­ئي را فقط مي ­تواند ستايش كند. خانه “باتلو” بيننده را از نهايت طراحي و وسعت گنجينه منظر مجذوب می ­كند. فضائي كه همه المانهاي آن نفس مي­كشند، در مقابل چشمان او ظاهر مي­ شود و با المان­هاي طبيعي كه در حال حركت هستند هماهنگي دارد.

       در هر گوشه آن يك موضوع شگفت­ انگيز مشاهده مي­ شود. جزئياتي كه مطمئناً مي­ تواند هر كس را كه اعجاب را دوست دارد در سر جاي خود ميخكوب كند و پر از شور زندگي است. در آثار گائودي جنبش بر سكون غلبه دارد.

       اين جواهر معماري يك انعكاس عالي كامل از هنر سرشار معمار و طراح، واضح و روشن و حيرت انگيز خلق شده و يكي از سمبل­هاي مدرنيسم بارسلون است.

طبقه اصلي كه در شروع قرن بيستم، خانه خانواده “باتلو” بوده است. با ورودي جذاب كه، يكي از مهم­ترين قسمت­هاي­ آن است بيننده را به درون دعوت مي­ كند.

       اتاق­هاي خانه از يك طرف به يك راهرو و از طرف ديگر به پنجره­ هائي به زيباترين خيابان بارسلون، منتهي مي­ شود. بدون شك يك فضاي غير معمول زيبا و منحصر بفرد معماري كه دنياي تمثيلي گائودي را معرفي مي­ كند را در مقابل ديدگان بيننده قرار مي­ دهد.

گائودي در اين ساختمان به عناصر چهارگانه (آب و باد و آتش و خاك) اشاره ويژه دارد و به سه عنصر اول فضاي ويژه­اي را اختصاص داده است. و شايد كل ساختمان را به مشابه عنصر چهارم شمرده است.

خانه ميلا

   “خانه ميلا مربوط به سالهاي 1905 تا 1907 حجمي از خطوط منحني هم در نماي اصلي و هم در نقشة كف و فضاهاي داخلي داراي حركتي متوازن با لبه ­هاي روي­هم و فرو رفتگيها است. در اين خانه نيز انگاره ­هاي موج و سنگ خارا به ذهن مي ­آيد- نام محلي اين ساختمان “لاپدرِرا” به معناي معدن سنگ است اما اين طبيعت گرايي حاصل سنگ­بريها و تزئينات ظريف و استادانه است و بافت تصنعي لبه ­ها، گذر ساليان و فرسايش تدريجي را در قالبها نشان مي­دهد”3

       “استراكچر بتني خانه ­هاي “باتلو” و “ميلا” اجراي پيچ و خم تيغه ­هاي داخلي را آسان مي­ كرد و به “پلان آزاد” نزديك بود. او معماري داخلي اين دو خانه را با همان سبك و سياق معماري بيروني وبا همان معيارهاي سرشتي مقيد به ماهيت فيزيكي مصالح طراحي كرد.”1

       “خانه “ميلا” بنايي است كه كاملاً با استاندارديزه­ شدن مقابله مي­ كند. اين مجموعه آپارتماني با دو حياط داخلي، مانند مجسمه متحرك (Kinetic sculpture) در حال حركت مداوم است. در اينجا گائودي مانند ساير بناهايش از تمام امكانات سيمان و بتن آرمه استفاده مي ­كند. فرم­هاي بيضي شكل او پيش­تازان طرح­هاي هنر­مندان معروف قرن بيستم مانند “كالدر” ، “ميرو”، “ماتيس” و “هنري مور” هستند، بناي مورد اشاره بنايي است كه مانند اثر پيكره ­سازي بوجود آمده است. ريخته­گريهاي ايوانها يادآور گياهان جنگلهاي مناطق حاره ­اند و مي­ توان گفت كه به تزئينات فلزي سوليوان برتري دارند. گائودي شخصاً به تمام جزئيات نرده ­ها تا چراغ­ها لوازم داخلي و حتي   دستگيره­ هاي در رسيدگي مي­ كرد. در اينجا هم مانند نمونه­ هاي ديگر معماري­ اش يك ارگانيسم زنده و يك اثر بديع بوجود آورده كه در خور اهالي زنده و فعال و يكه­ تاز ايالت كاتالان است”.2

       در گوشه وكنار اين خانه با فضاهاي آشنايي مشابه شبستان زمستاني مسجدجامع اصفهان و يا زير پل خواجو و فضاهاي زير بادگيرها و بام آن يادآور بام خانه بروجردي­ها در كاشان، مقبره خالد نبي در تركمن صحرا و … مواجه مي­ شويم و در كاشي­كاري­ها تأثير معماري آفريقاي شمالي كاملاً مشهود است.

 

پارك گوئل

     “پارك گوئل كه قسمتي از طرح شهرسازي بارسلون (در سال­هاي 1907-1900) است و در دامنه كوههاي “پلادا” قرار گرفته يك سمفوني واقعي از شكل و رنگ است. در اينجا برخلاف كليساي “ساگرادافاميليا” دنيايي كودكانه و افسانه ­اي آفريده شده است در اين دنياي جادويي كه تركيبي از فانتزي و مهارت مهندسي است بناها و گياهان با هم آميخته شده ­اند در اينجا ديوارها و طاق­نما­ها و طاق­ها و ستون­ها همگي به نحوي قوي داراي فرمهاي مجسمه ­اي ماننداند و از خطوط “آرنوو” در آن اثري ديده نمي ­شود. در فضاي آزاد نيمكت­هايي كه مار مانند مي­ خزند با طرح­هاي آبستره و موتيف­هاي دريايي مزين ­اند. قسمت­هاي ساختمان با قطعات كاشي، شيشه و بطري­هاي رنگارنگ پوشيده ­شده ­اند.

 باغ گوئل كه بعداً به پارك تبديل گرديد در خارج از شهر بارسلون واقع بوده كه در حال حاضر در داخل شهر است در مجاورت ورودي پارك دو ساختمان كوچك مشاهده مي­ شود كه بخش اداري و كتابفروشي است فضاي اين دو ساختمان ديسني­ لند را تداعي مي ­كند يا به عبارتي ديسني ­لند مي ­تواند از اين فضا اقتباس شده باشد. ساختمان­هاي كوتاه و كم ­ارتفاع آن ياد ­آور فضاهاي انساني و كودكانه مون­مارتر پاریس و ونيز است كه همه چيز قابل دسترس و در مقياس انسان به نظر مي ­آيد. پس از ورود به محوطه پارك با پله دوطرفه ­اي مواجه مي­ شويم كه با دست­ انداز و باغچه تزيين يافته و در آخرين باغچه وسطي پله­ ها، سمندر رنگارنگ و معروف پارك سربلند كرده است. پله ­ها به فضايي سرپوشيده منتهي مي­ شود كه ستونهاي دور يك را تداعي مي­ كند و روي آن با دست­ اندازي عجيب نيمه­ محصور شده است و در پشت دست­ اندازها جاي نشستن مشاهده مي­ شود نماي گوشه و كنار دست ­انداز با كاشي­ هاي شكسته نقش شده و هيچ نقشي مشابه يكديگر نيست همه ­چيز متنوع زيبا و بطرز حيرت ­انگيزي هماهنگ است. باغسازي اين پارك و گياهان انتخابي همه و همه با دقت هر چه تمام­تر طراحي شده است در انتهاي پارك به فضايي مي­ رسيم كه غارهاي طبيعي را تداعي مي­ كند و كلا از سنگ ساخته شده و دو ضلع قوس يا پايه­ هاي قوس بر زمين عمود نيستند. ساختمان مسكوني نيز در اين پارك وجود دارد كه بطور كامل و با اثاثيه بصورت موزه حفظ شده است.

 

پايان معمار :

       سرانجام نابغه 74 ساله كاتالاني در هفتم ژوئن 1926 در يك حادثه با اتومبيل ( برخورد با تراموا ) مجروح و سه روز بعد در بيمارستان درگذشت، پس از تصادف هويت او توسط يكي از روحانيون ساگرادافاميليا تعيين و پس از مرگ نيز در همان كليسا بخاك سپرده شد.

  سبك منحصر بفرد گائودي غير قابل تكرار و يا تقليد بود هرچند سبك او پاسخگوي نياز زمانه براي توليد انبوه مسكن براي جمعيت شهرنشين شده و رو به تزايد نبود ولي اين امر از ارزش كار بي­نظير او نمي­ كاهد. دقت، وسواس در درستي و صحت اجرا، ايده­ هاي ناب و خيال­ انگيز، جزئيات اجرايي دقيق و با دقت كمتر از ميليمتر، هماهنگي بين احجام و نقش­ها و رنگها، توجه به كوچكترين گوشه و كوچكترين جزئيات در و پنجره و كفسازي و كليد و پريز و نرده و دستگيره و قرنيز و نوع و رنگ ملات و كاشي و سراميك و سنگ و چوب در كنار يكديگر از ويژگي آثار اين معمار بزرگ است و به­ حق بارسلون را شهر گائودي نام نهاده ­اند.